Co zabrać w góry zimą? Jak się przygotować?

Co zabrać w góry zimą? Takie pytanie pojawia się nieraz, gdy przychodzi do pakowania na wypad w góry. Nikt nie zaprzeczy, że trekking pośród ośnieżonych szczytów to coś zupełnie innego, niż taki sam trekking w upalnym, sierpniowym słońcu. Śnieg dodaje uroku, sprawia, że miejsca, które odwiedziliśmy latem, wyglądają zupełnie inaczej. Ma się wrażenie, że jest się w zupełnie nowym, nieznanym i niezbadanym miejscu. Dlatego też góry zimą przyciągają co roku tysiące turystów i górskich włóczęgów.

Niestety, ale góry w porze zimowej mają też to do siebie, że nasz letni “byle jaki” ekwipunek tutaj sobie nie poradzi. W lecie w górach nie czekają na nas niebezpieczeństwa, które niesie ze sobą zimowy trekking. Dlatego też pakowanie się na wyprawę spędza wielu osobom sen z powiek. Postaram się jednak przybliżyć ten temat i pomóc ci znaleźć odpowiedź na pytanie postawione w tytule tego artykułu.

Wywiad

Góry zimą to nie przelewki, więc pierwsze co koniecznie należy zrobić, to sprawdzić jak wygląda sytuacja meteorologiczna w miejscu, do którego się wybieramy. Latem, jeśli nie ma burzy, praktycznie nic nie jest niebezpieczne w górach. Deszcz czy wiatr można przetrwać. Zimą jednak trzeba bardziej uważać. Gęsta mgła, silny wiatr, wysokie zaspy a przede wszystkim – zagrożenie lawinowe to rzeczy, których nie można lekceważyć.

Planowanie zimowego wypadu w góry zaczynamy więc od określenia – w jakie góry jedziemy? Zupełnie inaczej trzeba przygotować się w Bieszczady, inaczej w Sudety, a całkowicie inaczej – w Tatry. Lecimy więc po kolei.

Zagrożenie lawinowe

W Polsce występuje głównie w Tatrach, choć są miejsca w Sudetach i Beskidach (zwłaszcza w okolicach Babiej Góry), gdzie zagrożenie lawinowe również się pojawia. Zagrożenie w Tatrach publikowane jest na stronie internetowej “http://lawiny.topr.pl“, zaś dla pozostałych polskich pasm górskich takie zagrożenie publikuje GOPR na stronie “https://www.gopr.pl/zagrozenie-lawinowe“. Osobiście zawsze radzę, że gdy zagrożenie jest na poziomie czwartym lub piątym, w ogóle nie powinno się wychodzić w miejsca, w których występuje prawdopodobieństwo wystąpienia lawin. Przy pozostałych stopniach zagrożenia można chodzić po górach, choć przy trzecim stopniu, jak to się mówi “różnie bywa”. Sporo osób bagatelizuje lawinową “jedynkę” i “dwójkę”, ale przypominam, że jedna z największych tragedii w polskich górach, w której lawina odebrała życie ośmiu osobom, wydarzyła się właśnie przy lawinowej dwójce https://pl.wikipedia.org/wiki/Lawina_w_Tatrach_(2003). Dlatego należy uważać. Zawsze!

Idąc w miejsca zagrożone lawinami warto wyposażyć się w zestaw lawinowy. Składają się na niego – sonda lawinowa, łopatka i detektor. Plecak lawinowy też może okazać się niegłupim pomysłem. Taki plecak to specjalnie zaprojektowany “worek ratunkowy”, który przy spotkaniu z lawiną napełnia się powietrzem i ma nas (przynajmniej teoretycznie) utrzymać na powierzchni lawiny. W praktyce – no cóż, jak się podczas pędzenia wraz z tysiącem ton śniegu uderzy głową w kamień… to nie sądzę, że plecak pomoże. Jeśli chodzi o sam zestaw lawinowy, to trzeba wiedzieć, jak go poprawnie używać. Dlatego są tak naprawdę tylko dwie opcje – albo idziemy z kimś, kto wie jak go używać. Albo najpierw udajemy się na kurs lawinowy. Zestaw lawinowy to nie termos. Nie da się go nauczyć poprawnie obsługiwać samemu metodą prób i błędów.

Sprawdzić Dostępność szlaków zimą

Bardzo dużo górskich szlaków jest zamykanych zimą i zupełnie niedostępnych. Dlatego, żeby się nie zdziwić i nie rozczarować – trzeba zawczasu to sprawdzić. Jest kilka powodów, by nie wchodzić na zamknięty szlak:

• Można dostać mandat. Po to jest zakaz wstępu, by go nie łamać. Powodów zakazu może być wiele, nie zawsze jest to tylko kwestia bezpieczeństwa. Czasami szlaki są zamknięte zimą z powodu ochrony lokalnej fauny lub flory.
• W razie wypadku zamknięty szlak będzie ostatnim miejscem, w którym będą cię szukać ratownicy. Wiem, że do czasu pierwszego wypadku większość z nas jest chojrakami, ale zawsze może zdarzyć się wpadka. Każdemu i to niezależnie od tego, jak jest doświadczony.
• Zamknięty szlak często może być szczególnie niebezpieczny! Narażony na przykład na lawiny. Dlatego wchodząc na zamknięty szlak możesz narażać się na dodatkowe niebezpieczeństwa.

Sprawdzić pogodę

Bez tego zimą ani rusz. Jeśli zapowiadają halny, duże opady śniegu lub mgłę… nie idź. Odpuść. Po pierwsze – wędrówka, gdy dmucha ci w oczy lodowaty wiatr o prędkości 100 km/h wcale nie jest miła. Po drugie – nie jest bezpieczna! Istnieje szereg niebezpieczeństw, które niesie za sobą taka pogoda. Między innymi są to :

• Możliwość łatwego zgubienia się. Ciężko śledzić szlak, gdy wieje wiatr, a jego podmuchy podnoszą tumany śniegu przed oczami.
• Bardzo łatwo o wychłodzenie organizmu (będzie o tym poniżej).
• Silny wiatr i zalegający śnieg często powodują łamanie się gałęzi bądź całych drzew.

Dobra, skoro wywiad mamy już za sobą, to zanim przejdziemy do sedna, czyli odpowiedzi na to, co zabrać w góry zimą, powiem wam jeszcze o zimowym BHP.

Zimowe BHP

O lawinach już wspomniałem, możemy więc skupić się na pozostałych rzeczach.

Śnieg

Zalegający wysoki śnieg może być bardzo niebezpieczny. Często nie wiadomo, jak bardzo jest ubity i czy można po nim bezpiecznie chodzić. Dużo śniegu to też wysokie prawdopodobieństwo wystąpienia wymienionych powyżej lawin. Jeśli śnieg jest miękki i puszysty to… lepiej mierz siły na zamiary. Jeśli twoje normalne tempo piesze w górach wynosi np. 3-4 km/h, to często zimą spadnie poniżej jednego kilometra na godzinę. Kiedy trzeba się przebijać przez zalegający śnieg, czasami za cały dzień nie pokona się trzech kilometrów. Miej to więc na uwadze obliczając długość trasy.

Dodatkowo – bardzo wiele polskich szlaków nie ma odpowiednio wysokich słupków, które wskażą drogę, gdy pokrywa śnieżna znacząco się podniesie. Znaki malowane na drzewach i przypadkowych obiektach będą po prostu pod śniegiem. Łatwo wtedy się zgubić.

Lód

Śnieg, zwłaszcza, gdy dodatkowo spadł na niego deszcz, a temperatura utrzymuje się poniżej zera, lubi pokryć się lodem. Oblodzenie i pokryty lodem śnieg utrudniają chodzenie. Mimo, że nie idzie się aż tak powoli, jak podczas przebijania się przez zaspy, to nie da się utrzymać standardowego “letniego” tempa marszu. Dlatego należy liczyć się z dużymi