Burza w górach – co zrobić gdy cię złapie?

Burza w górach to jedno z najbardziej niebezpiecznych zjawisk, jakie mogą przydarzyć ci się podczas trekkingu. I, co najdziwniejsze, przez tak wiele osób lekceważone! Burza w górach to nie tylko niebezpieczeństwo porażenia piorunem, o czym postaram ci się powiedzieć poniżej.

Przede wszystkim

Jak nie dać się złapać burzy w górach

• Sprawdzić pogodę przed wyjściem. Niby takie oczywiste, ale sporo osób nie przejmuje się prognozą pogody.
• Wychodź w góry wczesnym rankiem. Burze najczęściej mają miejsce popołudniem, więc wychodząc wcześnie na szlak i schodząc z niego równie wcześnie mamy o wiele mniejszą szansę, by napotkać burzę. Dotyczy to oczywiście sezonu burzowego.
• Sprawdź “Awaryjne” szlaki. Prócz szlaku którym się poruszasz, warto zapoznać się z otaczającą cię siatką ścieżek. Jeśli dopadnie cię burza, powinieneś wiedzieć którymi drogami najszybciej zejdziesz do doliny.

Burza w górach – oznaki

Myślę, że większość osób jest w stanie rozpoznać oznaki nadchodzącej burzy. Podstawową zmianą zachodzącą na niebie jest rozrost chmur kłębiastych, cumulusów, które mogą bardzo szybko przekształcić się w znacznie większe, pełnoprawne chmury burzowe – Cumulonimbusy.

Następnym zjawiskiem sygnalizującym zbliżanie się burzy jest tak zwane burzowe kowadło. W burzowym kowadle chmura kłębiasta stała się chmurą kłębiasto deszczową. Jest zbudowana z kryształków lodu i stała się zbyt ciężka by się dalej przemieszczać. Czasami jedna z jej stron może być poszarpana wiatrem. Taka chmura na pewno zapewni nam obfite opady deszczu, a prawdopodobnie także wyładowania atmosferyczne. Z kowadłem jednak różnie bywa – może pozostać niewidoczne, zasłonięte innymi chmurami. Kolejna sprawa jest taka, że będąc w górach często nie mamy otwartego widoku na niebo. Widok może być zasłonięty drzewami czy granią, więc możliwe, że nie dojrzysz tej oznaki.

I chyba najbardziej oczywiste – wyładowania atmosferyczne. Ciężkie chmury nie zawsze muszą zwiastować burzę, mogą być po prostu oznaką ulewnego deszczu. Kiedy jednak widzimy wyładowania atmosferyczne oraz słyszymy grzmoty – wtedy mamy absolutną pewność, że nadchodzi burza.

Jak sprawdzić jak daleko jest burza?

Jeśli mamy pewność że burza w górach już się rozpoczęła, ale jeszcze nie wiemy jak jest daleko, to można to w prostu sposób zmierzyć. Jako, że dźwięk rozchodzi się z prędkością 340 metrów na sekundę, wystarczy policzyć sekundy pomiędzy błyskawicą a usłyszeniem grzmotu. Jeśli będą to 3 sekundy – burza jest kilometr od nas. Jeśli będzie to 10 sekund – trzy i pół kilometra.

Sporo osób również obserwuje chmury i liczy na to, że “przejdzie bokiem”. Jednakże w górach tego typu kalkulacje nie powinny mieć miejsca. Burza jest zbyt gwałtownym i niebezpiecznym zjawiskiem, by w jej przypadku liczyć na szczęście.

Jak się zachować gdy dopadnie nas burza w górach

• Przede wszystkim zachować spokój i zdrowy rozsądek i rozpocząć schodzenie ze szlaku. Nie wolno w żadnym wypadku pozostać na odkrytym, wysoko położonym terenie.
• Jeśli słyszymy burzę z daleka, należy zacząć schodzić ze szlaku do doliny.
• Starać się nie być najwyższym punktem otoczenia. Jeśli nie masz możliwości zejścia do doliny, to powinieneś usiąść w kucki ze złączonymi nogami i w żadnym wypadku nie siadać na skałach.
• Warto zawczasu założyć na siebie odpowiednie ubrania przeciwdeszczowe. Co ze sobą zabieram opisałem w artykule “Jak się spakować w góry na wiele dni“. Ale prócz tego pamiętajmy, że w czasie burzy zrobi się znacznie chłodniej, więc pamiętaj o tym, by włożyć coś cieplejszego pod spód. Dlatego w góry ubieramy się na cebulkę.
• Jeśli idziesz w grupie to koniecznie się rozproszcie. Jedna osoba od drugiej w odległości 10 metrów. W przypadku porażenia piorunem jeden drugiemu jest w stanie udzielić pomocy bądź ją wezwać, jeśli jesteście zbici w jedną gromadę i pechowo piorun was porazi, wtedy wszyscy ucierpicie.
• Unikaj uzbrojenia szlaku. Drabinki, łańcuchy, klamry i przewodzą prąd. Od takich miejsc trzeba trzymać się na odległość kilkunastu metrów. O tym przekonali się w 2019 roku turyści na Giewoncie, gdzie zginęło 5 osób a 179 zostało rannych.
• Unikaj miejsc okapującej wody. Jeśli schroniłeś się w skalnym wydrążeniu, to musisz mieć co najmniej dwa metry od skapującej po skałach wody. Jeśli piorun uderzy ponad tobą, to ta woda przeniesie prąd.
• Można ukryć się pod drzewem, ale będąc w lesie. Jeśli jest to odsłonięte drzewo lub niewielka ich grupa, gdzieś na grani, trzymaj się od nich z daleka.
• Nie wolno opierać się o skały.
• Twój telefon nie ściąga piorunów (jak to głosi miejska legenda) ale jeśli niedaleko ciebie uderzy piorun, telefon ulegnie uszkodzeniu.

Ważna informacja

Z jakiegoś nieznanego mi powodu, mnóstwo osób zupełnie lekceważy, gdy zbliża się burza w górach. Niektórzy mówią, że to nic takiego, zwykłe zjawisko atmosferyczne, inni że nie ma co panikować. Jeszcze inne osoby mają nastawienie – nie po to pojechałem w góry, żeby teraz schodzić bo będzie trochę padać. Kolejna grupa myśli, że “da radę”. No i są jeszcze “nieśmiertelni” – nic mi nie będzie.

Wszystkie te grupy są w błędzie, a burza w górach może każdego z nich pozbawić, w najlepszym przypadku, możliwości bezpiecznego zejścia z gór, zdrowia, a w najgorszym razie – życia. Wielu, wielu górskich piechurów przekonało się, że nie można lekceważyć burzy. Nie bądź jak oni, nie daj się zabić ani zranić. Zdecydowanie łatwiej, nawet gdy jesteś znad morza, pojechać w góry raz jeszcze i spróbować szlaku ponownie, niż zginąć bądź odnieść poważne obrażenia.

Inne niebezpieczeństwa spowodowane burzami w górach

Prócz rzeczy oczywistej, którym jest porażenie piorunem, burze w górach niosą jeszcze inne niebezpieczeństwa.

• Spadek temperatury. Gwałtowny deszcz i silny wiatr mogą wychłodzić organizm, dlatego koniecznie trzeba zadbać o to, by w czasie burzy nie doszło do wyziębienia.
• Złe samopoczucie. Dotyczy to zwłaszcza meteopatów, którzy w czasie burzy i tuż po niej mogą czuć się niedobrze, mieć bóle głowy, być rozdrażnieni i mieć ogólnie zły nastrój. A wiadomo, że trekking górski nie idzie w parze ze złym nastawieniem.
• Śliskie kamienie. W czasie / po deszczu znacznie trudniej się chodzi, łatwo się poślizgnąć.
• Błoto